Da li ste ikad čuli za Kupnik?

01/10/2020 15:02

Da li ste ikad čuli za Kupnik?

Da li ste ikad čuli za Kupnik, malu ostrvsku, poslednju srednjovekovnu srpsku prestonicu? Sad je zaboravljena, zarasla u korov, van svih udžbenika, putokaza, u malo spisa i zapisa. A nekad je bila dika, ponos i odbrana našeg naroda, no to se zaboravilo, tu slavu su odnele godine, kao i izgled i svrhu i divljenje i poštovanje…

Kupnik, poslednja i zaboravljena srpska srednjevekovna prestonica, nalazi se u jugoistočnom delu Obedske bare, nedaleko od sela Kupinova, u donjem Sremu. Ovaj nekada grad od važnosti, tvrđava i utvrđenje nalazilo se na ostrvu okruženom močvarom, i zbog toga je imao izuzetan strateško odbrambeni položaj. Posle pada Smedereva, ovde je 70 godina bio stub evropske odbrane od Osmanlija.

Podignuto na manjem ostrvu u mrtvaji Save, na obodu današnjeg rezervata Obedska bara, nekada skoro ceo centar evropske odbrane, a sad šipražije i ništa više. U istorijskim izvorima prvi put se pominje krajem XIV veka u poveljama kralja Žigmunda Luksemburškog iz 1387. i 1388. godine. Nakon toga se učestalo pojavljuje u izvorima pod imenima: Kolpen, Kelpen, Kewlpen, Kewlpewn. Prvi nama poznati srpski velikaš koji poseduje Kupnik je Stefan Lazarević. Ne može se sa sigurnošću reći kad ga je dobio i kako ali se zna da ga poseduje njegov vauze može se sa sigurnošću reći kad ga je dobio i kako ali se zna da ga poseduje njegov vazal Radič Postupović. Nakon Stefana dobija ga Đurađ Branković, verovatno 1427. godine. Prema nekim izvorima on je preminuo od posledica rane zadobijene u Kupniku prilikom borbe sa članovima porodice Hunjadi. Kupnik se posle njegove smrti najverovatnije vraća u posed ugarskog kralja. 

Kralj Matija Korvin Kupnik dodeljuje Vuku Grujeviću po njegovom dolasku u Ugarsku 1464. godine. Kao vlasnici se kasnije pominju sremski Brankovići, Đorđe i Jovan. Ovo utvrđenje je verovatno bilo i njihov centar sudeći po broju pisama poslatih iz njega. Poslednji gospodari ovog utvrđenja bili su udovica jovana Brankovića, Jelena ( iz ugledne srpske porodice Jakšića) i njen sin iz drugog braka Stefan Berisavić. Kupnik je razorio Sultan Sulejman I Veličanstveni prilikom osvajanja beograda 1521. godine, ali on konačno pada tek posle pet godina kada Osmani zauzimaju Srem. Kako je bio duboko u samom carstvu on gubi svoj pogranični značaj a izgleda i svaki i zub vremena polako nagriza ono malo što je od razorenog grada ostalo. Preostaje samo selo Kupinovo. 

Kupnik predstavlja jedan od bolje očuvanih srednjevekovnih fotifikacionih kompleksa u Vojvodini i sšada u takozvane „vodene gradove“. Nepravilne je četvorougaone osnove 57x 57, sa isturenim šestougaonim, osmougaonom i okruglom kulom na uglovima. Kule su bile povezane masivnim bedemima oko kojih je postojao rov dubine oko 3 a širine i 17 metarana ulaznoj strani. Ulaz je bio kroz petu kulu na sredini severoistočnog bedemskog zida. Zidovi su građeni od lomljenog kamena spolja obloženog opekom. Petpostavlja se da je tvrđava prošla kroz dve faze u izgradnji- od utvrđenja ugarskog kralja prilagođena ratu hladnim oružjem, do utvrđenja srpske vlastele i despota XV i početka XVI veka sa topovskim kulama i dobro obezbeđena kapijom sa pokretnim mostom prilagođeno ratovanju artiljerijom i opasnosti od Turaka.

U blizini se nalazi i crkva svetog Luke koja se smatra najstarijom srpskom pravoslavnom građavinom u krajevima severno od Dunava i Save. Kupnik do sada nije bio predmet temeljnih arheoloških i istorijskih istraživanja.

01/10/2020 15:02

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Pretraga

_Edukacija_300x250px